Zrüggkanälele

«Mundart»-Kolumnist Ben Vatter zeigt die wunderschöne Vielfalt der berndeutschen Sprache auf.

hero image

Dir kennet eventuell der Begriff «backchanneling», wo di chlyne Reaktione meint vo eim, wo emene andere zuelost. Hüüfig sy das nume «aha», «ja», «hm» u settigs, je nachdäm begleitet vo de entsprächende Geste; mängisch übernäme aber o ganzi standardisierti Sätz oder ygüebti Redewändige e ähnlechi Funktion.

E erschti Reaktion wird meischtens scho grad am Aafang vomene Gspräch verlangt, nach der Frag: «Wi geits»? Für teil Bärner isch da scho es simpels «Guet» irgendwie übertribe. Wäm chiems süsch i Sinn, uf di Frag e Antwort z gä wi: «Es mues», «geng wi geng» oder «cha nid chlage»?

Begeischterig tönti anders, wär aber nid unbedingt bärnisch. We sech e Bärnere oder Bärner de doch mal zu chli Begeischterig ere Sach gägenüber düreringt, de tönt das vilecht so: «Da hesch jitz also öppis verpasst!» De weis me, dass das äuä würklech sagehaft guet isch gsy. So richtig «der Wahn», wi me ab u zue no ghört.

U we öppis nid nume guet, sondern o no schampar luschtig isch, heisst’s zum Byschpil: «Da geisch abe», «da chan i nümm», «da leisch es Ei», «da geisch d Bänne ab» und «das het mi fasch verbäset» (oder o: «fasch vertätscht, fasch putzt»). Bi Sache, wo richtig ungloublech sy gsy, bietet sech aa: «Das het mer fasch eine ggä» oder «das het mi hinderegstrählet».

Interessant sy d Reaktione, we eim öppis Bsundrigs verzellt worde isch. Eini vo de sterchschte Forme vo Zuestimmig, wo me vomene Bärner cha übercho, isch d Replik: «Ja, säg nüüt» oder «sägs nid»! Eso ne Spruch verleitet mi mängisch, sofort d Hand uf ds Muul z lege u mit emene schuldbewusste Gsicht z säge: «Ou, jitz han is aber scho gseit!» Meischtens chunt de e irritierte Blick zrügg.

Spannend finden i o «Das isch nid gseit!» als Antwort, we me dranne zwyflet, öb e Ussag tatsächlech stimmi. Dä Ywand chunt ja geng uf öppis, wo grad isch gseit worde, was das Ganze eigentlech no komischer macht.

We me jitz öppis wahnsinnig Guetem wett zuestimme, wär vilecht «Läck Bobby!» oder «Potz Himurieme» no schön, we me e Sachverhalt möcht abschweche oder relativiere, chönnt «henusode», «da geit no vil Wasser d Aaren ab» oder «gschei nüüt Schlimmers» e gueti Wahl sy. We me wott klar mache, dass öppis jitz würklech nid ds eigete Problem syg, wär byschpilswys «das isch mir so läng wi breit», «das isch nid mys Bier», «das isch mir so öppis vo Wurscht», «das chratzt mi überhoupt nid» oder (my Favorit!) «das isch mir doch e Creme» no passend. Je nachdäm cha me zur Versterchig no «da luegi seie!» nacheschiebe. Nach däm isch es Thema i der Regel erlediget.

We eine oder eini öppis macht, wo me bim beschte Wille nid merkt, was Sinn u Zwäck dervo isch, gfallt mer zum Quittiere: «Was söll das gä?» oder (no besser!) «Was git das, wes fertig isch?». E Vorwurf oder e Beleidigung cha me sehr effiziänt mit «gschobe!» pariere, u we eim öpper e Gruess für öpper mitgit, isch der Satz «Merci, wüls gärn säge!» Pflicht.

Zum Schluss chunt no d Allzwäckwaffe bim «Zrüggkanälele»: Üses berüehmte «äuä» cha je nach Betonig bestätigend, überrascht, glängwylet oder o unglöibig und sogar abwysend sy. Fasch di glychi Palette bietet übrigens ds verwandte «nä-ä».

Probierets doch mit beidne mal lut uus: Wi vil verschidnigi Bedütige bringet Der häre? Zelle tuets aber natürlech nume, wes e Teschtperson ohni Fähler usegfunde het!

Der Bund

Diese Inhalte sind für unsere Abonnenten. Sie haben noch keinen Zugang?

Erhalten Sie unlimitierten Zugriff auf alle Inhalte:

  • Exklusive Hintergrundreportagen
  • Regionale News und Berichte
  • Tolle Angebote für Kultur- und Freizeitangebote

Abonnieren Sie jetzt